Cấm tuyệt đối hành vi cầm cố, cho thuê căn cước công dân – vi phạm có thể bị phạt đến 10 triệu đồng

Từ ngày 15/12/2025, Nghị định 282/2025 của Chính phủ sẽ chính thức có hiệu lực, thay thế cho Nghị định 144/2021, với hàng loạt quy định mới và mức phạt tăng mạnh liên quan đến việc cấp, sử dụng và quản lý thẻ căn cước công dân (CCCD). Đây được xem là bước siết chặt quản lý thông tin định danh công dân trong thời đại số, khi thẻ CCCD không chỉ là giấy tờ tùy thân mà còn gắn liền với dữ liệu sinh trắc học và tài khoản điện tử cá nhân.

Cấm tuyệt đối việc cầm cố, cho thuê hoặc sử dụng CCCD sai mục đích

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị định 282 là quy định xử phạt đến 10 triệu đồng cho những hành vi cầm cố, nhận cầm cố, thuê hoặc cho thuê thẻ căn cước công dân, thẻ căn cước điện tử, giấy chứng nhận căn cước, hoặc sử dụng CCCD giả, hết hạn để thực hiện hành vi trái pháp luật.

Theo Bộ Công an, việc cầm cố hoặc cho thuê CCCD tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng. Một khi thông tin cá nhân bị sao chép, kẻ xấu có thể lợi dụng để vay tiền online, mở tài khoản ngân hàng, hoặc thực hiện các hành vi lừa đảo tài chính. Vì vậy, việc nâng mức phạt lên 8 – 10 triệu đồng nhằm răn đe và bảo vệ người dân trước nguy cơ bị đánh cắp danh tính.

Trước đây, theo Nghị định 144/2021, mức phạt cho hành vi này chỉ dao động từ 4 – 6 triệu đồng, khiến nhiều người vẫn xem nhẹ hậu quả khi “mượn tạm” hoặc “đặt cọc” bằng CCCD trong các giao dịch dân sự. Tuy nhiên, từ cuối năm nay, nếu tiếp tục vi phạm, người thực hiện hành vi và cả người nhận cầm cố đều có thể bị xử phạt ở mức cao nhất là 10 triệu đồng.

Gian dối để được cấp CCCD: có thể bị phạt đến 8 triệu đồng

Một hành vi khác được nhấn mạnh và tăng gấp đôi mức phạt trong Nghị định 282/2025 là việc cung cấp thông tin sai sự thật, làm giả dữ liệu hoặc giấy tờ nhằm được cấp thẻ căn cước, căn cước điện tử.

Nếu trước đây người vi phạm chỉ bị phạt từ 2 – 4 triệu đồng, thì nay mức phạt mới sẽ nằm trong khung 4 – 8 triệu đồng. Điều này phản ánh quyết tâm của cơ quan chức năng trong việc ngăn chặn gian lận thông tin công dân – vấn đề đang ngày càng phức tạp khi CCCD gắn liền với các dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm, thuế, y tế và định danh điện tử.

Việc khai báo sai, làm giả hồ sơ không chỉ khiến người dân bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, như chiếm đoạt tài sản hoặc xâm phạm dữ liệu cá nhân người khác.

Không xuất trình CCCD khi được yêu cầu có thể bị phạt đến 1 triệu đồng

Tưởng chừng là lỗi nhỏ nhưng cũng cần đặc biệt lưu ý: không mang hoặc không xuất trình thẻ căn cước khi được cơ quan chức năng yêu cầu kiểm tra giờ đây có thể bị phạt đến 1 triệu đồng.

Cụ thể, Nghị định 282 quy định phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng cho các hành vi như:

• Không xuất trình CCCD, thẻ căn cước điện tử hoặc giấy chứng nhận căn cước khi được yêu cầu kiểm tra;

• Không tuân thủ quy định về cấp đổi, cấp lại thẻ;

• Không nộp lại thẻ căn cước khi đang thi hành án, bị tạm giam hoặc bị tước quốc tịch.

Mức phạt này đã tăng gấp đôi so với quy định cũ trong Nghị định 144/2021, vốn chỉ phạt tối đa 500.000 đồng.

Điều này nhằm nâng cao ý thức người dân trong việc mang theo giấy tờ tùy thân, đặc biệt là trong các tình huống cần xác minh danh tính nhanh chóng như khi làm thủ tục hành chính, giao dịch tài chính hay tham gia giao thông.

Làm hỏng, chiếm đoạt thẻ căn cước: phạt đến 4 triệu đồng

Bên cạnh đó, hành vi chiếm đoạt hoặc cố ý làm hỏng thẻ căn cước cũng sẽ bị phạt nặng. Theo Nghị định 282, mức xử phạt có thể lên tới 4 triệu đồng đối với những trường hợp:

• Cố tình làm hư hỏng, tẩy xóa hoặc sửa chữa thẻ căn cước khiến thông tin sai lệch;

• Chiếm đoạt, sử dụng trái phép CCCD hoặc giấy chứng nhận căn cước của người khác;

• Không nộp lại CCCD khi bị hủy quốc tịch hoặc thôi quốc tịch Việt Nam.

So với mức phạt 1 – 2 triệu đồng trong quy định cũ, đây là sự điều chỉnh mạnh tay, khẳng định quyết tâm bảo vệ dữ liệu định danh của từng công dân.

Vì sao Nhà nước siết chặt quản lý thẻ CCCD?

Thẻ căn cước công dân hiện nay không chỉ là “chứng minh thư” như trước đây, mà còn là chìa khóa truy cập vào hệ thống dữ liệu quốc gia – bao gồm tài khoản ngân hàng, thông tin y tế, bảo hiểm, hộ khẩu điện tử, thuế, thậm chí là tài khoản định danh trong các ứng dụng Chính phủ số.

Việc một cá nhân cho mượn hoặc bị mất CCCD có thể khiến toàn bộ thông tin cá nhân bị lộ, bị lợi dụng để vay tín chấp, đăng ký SIM rác, mở thẻ tín dụng, hoặc lừa đảo trên mạng. Trong nhiều vụ việc, người dân chỉ biết mình “bị gán nợ” khi nhận thông báo từ ngân hàng, trong khi kẻ xấu đã sử dụng bản sao CCCD để thực hiện hành vi gian lận.

Do đó, cùng với các biện pháp kỹ thuật, việc nâng mức xử phạt hành chính là cần thiết để ngăn chặn tình trạng “xem nhẹ” giá trị pháp lý của CCCD.

Người dân cần lưu ý điều gì?

Từ nay đến khi Nghị định 282 có hiệu lực, người dân được khuyến nghị:

• Không cho mượn hoặc chụp gửi hình CCCD cho người lạ nếu không cần thiết;

• Không dùng CCCD để cầm cố, đặt cọc, bảo lãnh tài chính;

• Không tự ý tẩy xóa, sửa chữa, ép nhựa lại thẻ vì có thể làm sai lệch chip hoặc mã QR;

• Khi bị mất hoặc hư hỏng thẻ, nên khai báo và làm lại sớm tại cơ quan công an để tránh bị lợi dụng.

Lời kết

Với sự ra đời của Nghị định 282/2025, Nhà nước đang thể hiện rõ quyết tâm bảo vệ dữ liệu cá nhân và tăng cường an toàn định danh công dân trong kỷ nguyên số.

Những mức phạt mới — từ 1 triệu đồng cho hành vi không xuất trình thẻ, đến 10 triệu đồng cho việc cầm cố hoặc sử dụng thẻ giả — là lời cảnh báo mạnh mẽ rằng CCCD không chỉ là tấm thẻ nhựa nhỏ, mà là “chìa khóa danh tính số” của mỗi người dân Việt Nam.